کمیسیون رسیدگی به امور آبهای زیرزمینی، مرجع رسیدگی به دعاوی ناشی از چاههای فاقد پروانه بهرهبرداری است. اما سؤال مهمی که برای بسیاری از مالکان و ذینفعان مطرح میشود این است: مهلت قانونی اعتراض به رأی این کمیسیون چقدر است و چگونه باید اقدام کرد؟
در این مقاله، به بررسی دقیق مبانی قانونی، رویه دیوان عدالت اداری، و رأی وحدت رویه مرتبط میپردازیم.
کمیسیون امور آبهای زیرزمینی چیست؟
همان طور که از عنوان قانون مذکور برمی آید مبنای وضع آن، مشخص نمودن وضعیت چاه های آب فاقد پروانه بهره برداری است.
بر اساس قانون مذکور که به صورت ماده واحد تصویب شده، مقرر شده که در مورد چاه هایی که قبل از سال 1385 حفر شده و فعال می باشند با شرایطی از جمله بر اساس ظرفیت آبی دشت مرتبط با رعایت حریم چاه های مجاز و عدم اضرار به دیگران و عموم، مشروط به اجرای آبیاری تحت فشار به متقاضی پروانه بهره برداری اعطا گردد.
در رویه شرکت های آب منطقه ای هر استان روال کار بر این است که معمولا چاه هایی که قبل از سال هشتاد و پنج حفر شده و مورد شناسایی قرار گرفته اند مشمول فرم یک و سایر چاه ها مشمول فرم پنج قرار می گیرند.
در تبصره پنج ماده واحده مذکور مقرر شده که: وزارت نیرو مکلف است جهت رسیدگی به اختلافات ناشی از اجراء این قانون و قانون توزیع عادلانه آب مصوب۱۳۶۱، در هر استان کمیسیونی تحت عنوان «کمیسیون رسیدگی به امور آب های زیرزمینی» مرکب از یک نفر قاضی با حکم رئیس قوه قضاییه، یک نفر نماینده سازمان جهاد کشاورزی استان با حکم رئیس سازمان و یک نفر نماینده شرکت آب منطقه ای استان با حکم مدیرعامل شرکت تشکیل دهد و نسبت به بررسی پرونده های شکایات اشخاص علیه دولت اقدام نماید.
رأی لازم توسط قاضی عضو کمیسیون صادر می گردد.
احکام صادره مذکور ظرف بیست روز پس از ابلاغ قابل تجدیدنظر در دیوان عدالت اداری می باشد.
از تاریخ تصویب این قانون، کلیه دعاوی اشخاص علیه دولت مطروحه در محاکم عمومی برای اتخاذ تصمیم به این کمیسیون ها احاله خواهد شد.
دبیرخانه این کمیسیون در شرکت های آب منطقه ای مستقر می باشد.
بنابراین کمیسیون یاد شده به اختلافات ناشی از قانون تعیین تکلیف چاه های آب فاقد پروانه بهره برداری و نیز اختلافات ناشی از قانون توزیع عادلانه آب رسیدگی می نماید
معمولا اشخاص در مورد اختلافات ناشی از قانون یاد شده به بحث تعیین قدمت چاه توسط کارشناس و نیز به سوابق بهره برداری از چاه استناد می نمایند و اظهار می دارند که دشت مورد نظر ممنوعه نمی باشد و حریم چاه های مجاور نقض نشده است و با این استنادات به بحث پلمپ،پر و مسلوب المنفعه شدن چاه که مورد حکم کمیسیون رسیدگی به امور آبهای زیرزمینی قرار گرفته، اعتراض می نمایند.
پرسش: مهلت اعتراض به آرای کمیسیون های رسیدگی به امور آبهای زیرزمینی چقدر است؟
بر اساس تبصره پنج ماده واحده قانون تعیین تکلیف چاههای آب فاقد پروانه بهره برداری، مهلت اعتراض به احکام صادر از کمیسیون که البته رای مورد نظر توسط قاضی صادر می گردد به مدت بیست روز از تاریخ ابلاغ می باشد و مرجع رسیدگی به شکایت نیز دیوان عدالت اداری می باشد.
با این حال باید توجه کرد که قانون مذکور مصوب 1389/4/13 است و در در بند دو ماده 16 قانون دیوان عدالت اداری که مصوب 1392/3/25 است مهلت اعتراض به آرای کمیسیون ها و هیئت های اداری که در واقع کمیسیون رسیدگی به امور آبهای زیرزمینی نیز مشمول آنهاست ظرف مهلت سه ماه از تاریخ ابلاغ برای اشخاصی که در ایران ساکن هستند و شش ماه از تاریخ ابلاغ برای اشخاصی است که مقیم خارج از کشور می باشند.
بنابراین رویه برخی شرکت های آب منطقه ای و خاصتاً شرکت آب منطقه ی استان فارس که همچنان به استناد قانون تعیین تکلیف چاه های آب فاقد پروانه بهره برداری مهلت بیست روزه برای اعتراض به رای کمیسیون مورد بحث در دیوان عدالت اداری قید می گردد، مخالف آخرین احکام قانونی می باشد.
شایانه ذکر است که در خصوص مهلت اعتراض و موضوع کیفیت ابلاغ آرای کمیسیون رسیدگی به امور آبهای زیرزمینی، پرونده ای در هیات عمومی دیوان دولت اداری مطرح شده که منتهی به صدور رای وحدت رویه گردیده که البته مفاد این دادنامه در مورد آرای سایر کمیسیون ها و هیئت های اداری نیز قابل ملاک گیری می باشد.
بیشتر بدانید: اشتباه در اعلام مهلت اعتراض به آرای مراجع اختصاصی اداری (مراجع شبه قضایی)
در زیر دادنامه مورد نظر هم قید می گردد.
رای وحدت رویه شماره 1321 مورخ 1401/8/3 هیات عمومی دیوان عدالت اداری در مورد مهلت اعتراض به رای کمیسیون امور آبهای زیرزمینی
اولاً-به موجب تبصره ۲ ماده ۱۶ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال ۱۳۹۲: «از زمان تصویب این قانون مهلت تقدیم دادخواست راجع به موارد موضوع بند (۲) ماده (۱۰) این قانون، برای اشخاص داخل کشور سه ماه و برای افراد مقیم خارج از کشور شش ماه از تاریخ ابلاغ رأی یا تصمیم قطعی مرجع مربوط مطابق قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب (در امور مدنی) است…» و براساس ماده ۸۳ قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب سال ۱۳۷۹: «در کلّیه مواردی که به موجب مقررات این مبحث، اوراق به غیرشخص مخاطب ابلاغ شود در صورتی دارای اعتبار است که برای دادگاه محرز شود که اوراق به اطلاع مخاطب رسیده است» و بر مبنای موازین قانونی مزبور، درج در سامانه الزاماً به معنای اطلاع مخاطب نیست.
ثانیاً: با توجه به اینکه براساس تبصره ۲ ماده ۱۶ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال ۱۳۹۲ مقرر شده است که: «در مواردی که ابلاغ، واقعی نبوده و ذینفع ادعای عدم اطلاع از آن را بنماید، شعبه دیوان در ابتدا به موضوع ابلاغ رسیدگی می نماید»، ابلاغ حکـم با اطلاع مخـاطب متفاوت بوده و این دو الزاماً منطبق با یـکدیگر نیستند.
بنا به مراتب فوق، آرای شمـاره ۱۴۰۰۳۱۳۹۰۰۰۳۲۴۳۷۳۳ ـ 1400/12/8، شمــاره ۱۴۰۱۳۱۳۹۰۰۰۰۰۱۱۴۹۷ ـ 1401/1/8، شماره ۱۴۰۱۳۱۳۹۰۰۰۰۵۱۹۳۴۴ ـ 1401/3/8 و شماره ۱۴۰۱۳۱۳۹۰۰۰۰۵۵۰۸۸۸ ـ1401/3/10 صادره از شـعبه ۷ تجدیدنظر دیوان عدالت اداری که براساس آنها تاریخ ابلاغ رأی توسط کمیسیون رسیدگی به امور آب های زیرزمینی ملاک قرار داده شده، در این حد صحیح و منطبق با موازین قانونی هستند.
این رأی به استناد بند ۲ ماده ۱۲ و ماده ۸۹ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال ۱۳۹۲ برای شعب دیوان عدالت اداری و سایر مراجع اداری در موارد مشابه لازم الاتباع است.
نتیجهگیری:
با توجه به قانون جدید دیوان عدالت اداری و رأی وحدت رویه صادره، مهلت اعتراض به آراء کمیسیون امور آبهای زیرزمینی در حال حاضر، سه ماه از تاریخ ابلاغ واقعی است. بنابراین اگر شرکت آب منطقهای یا کمیسیون، مهلت ۲۰ روزه برای اعتراض تعیین کند، امکان ابطال یا پذیرش اعتراض خارج از آن بازه زمانی وجود دارد.
🟩 پیشنهادهای کاربردی برای مخاطبان:
اگر رأی کمیسیون را دریافت کردهاید، از تاریخ دقیق ابلاغ واقعی مطمئن شوید.
در صورت شک به نحوه ابلاغ یا عدم اطلاع، حتماً در متن دادخواست به آن اشاره نمایید.
برای اقامه دعوی در دیوان، از وکیل با تجربه در دعاوی کمیسیون امور آب های زیرزمینی کم بگیرید.
مطلب مرتبط: نقض رأی کمیسیون آبهای زیرزمینی در دیوان عدالت اداری
✍️ تهیه و تنظیم در تاریخ 5 مرداد 1402 توسط مسعود فریدنی – وکیل پایه یک دادگستری
📢 اگر این مقاله برای شما مفید بود، آن را برای دیگران نیز به اشتراک بگذارید.
