مطالبه خسارت عقب نشینی ملک از شهرداری و اینکه برخی شهرداری ها در موقع درخواست احداث یا تجدیدبنا از مالک،تعهد می گیرند که در مورد بهای املاک مورد عقب نشینی ،ادعایی نداشته باشد،همواره در رویه اداری شهرداری و رویه قضایی مورد سوال بوده است.
اداره حقوقی قوه قضاییه در این باره نظریه ای صادر نموده که در زیر درج می گردد:
نظریه مشورتی در مورد جبران خسارت عقب نشینی املاک به شماره 7/98/1612- 1398/12/12
اﺳﺘﻌﻼم:
در راﺳﺘﺎي اﺟﺮاي ﻃﺮحﻫﺎي ﻣﺼﻮب ﺷﻬﺮي اﻋﻢ از ﻫﺎدي، ﺟﺎﻣﻊ و ﺗﻔﺼﯿﻠﯽ. ﻗﺴﻤﺖﻫﺎﯾﯽ از ﻋﺮﺻﻪ و اﻋﯿﺎن ﻣﺎﻟﮑﯿﻦ اﻣﻼك واﻗﻊ در ﻣﺤﺪوده ﺷﻬﺮي، در ﻣﺴﯿﺮ ﻃﺮح ﺗﻌﺮﯾﺾ و ﺷﻬﺮﺳﺎزي ﻗﺮار دارد.
ﻣﺎﻟﮑﯿﻦ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﺗﺤﺼﯿﻞ ﺳﻨﺪ ﻣﺎﻟﮑﯿﺖ ﺗﮏ ﺑﺮگ ﺷﺪن ﻣﻠﮏ داراي ﺳﻨﺪ ﻣﺎﻟﮑﯿﺖ ﺑﺎ اراﺋﻪ ﻧﺎﻣﻪاي از اداره ﺛﺒﺖ اﺳﻨﺎد و اﻣﻼك ﻣﺘﻘﺎﺿﯽ ﺗﻌﯿﯿﻦ ﺧﻂ ﭘﺮوژه از ﺷﻬﺮداري ﻣﯽﮔﺮدﻧﺪ و ﺷﻬﺮداري ﻣﻄﺎﺑﻖ ﻣﻘﺮرات ﺑﺮ ﻣﺒﻨﺎي ﻃﺮحﻫﺎي ﻣﺼﻮب ﺷﻬﺮي ﻣﺒﺎدرت ﺑﻪ ﺗﻌﯿﯿﻦ ﺧﻂ ﭘﺮوژه و اﻧﻌﮑﺎس ﻣﻮﺿﻮع ﺑﻪ ﻣﺮﺟﻊ اﺧﯿﺮاﻟﺬﮐﺮ ﻣﯽﻧﻤﺎﯾﺪ ﺑﻪ ﺷﺮح ﻣﺬﮐﻮر ﺧﻮاﻫﺸﻤﻨﺪ اﺳﺖ دﺳﺘﻮر ﻓﺮﻣﺎﯾﯿﺪ ﺿﻤﻦ ﺑﺮرﺳﯽ اﻋﻼم ﻓﺮﻣﺎﯾﯿﺪ:
1-با ﻋﻨﺎﯾﺖ ﺑﻪ اﯾﻨﮑﻪ اﯾﻦﮔﻮﻧﻪ ﻣﺎﻟﮑﯿﻦ ﺑﻨﺎ ﺑﻪ ﺗﻘﺎﺿﺎي ﺧﻮد ﻣﺘﻘﺎﺿﯽ ﺗﻌﯿﯿﻦ ﺧﻂ ﭘﺮوژه ﺟﻬﺖ اﺻﻼح ﺳﻨﺪ ﺧﻮد ﻫﺴﺘﻨﺪ آﯾﺎ ﻣﺴﺘﺤﻖ درﯾﺎﻓﺖ ﺧﺴﺎرت از ﺷﻬﺮداري ﻣﯽﺑﺎﺷﻨﺪ؟
2-در ﺻﻮرت ﻣﺜﺒﺖ ﺑﻮدن ﭘﺎﺳﺦ در ﺻﻮرﺗﯽ ﮐﻪ در راﺳﺘﺎي ﺗﻌﯿﯿﻦ ﺧﻂ ﭘﺮوژه، ﻋﺮﺻﻪ و اﻋﯿﺎن در ﻃﺮح ﻗﺮار ﮔﯿﺮد و ﻣﺤﺪوده ﮐﺴﺮ ﺷﺪه ﻫﻢ ﭼﻨﺎن در ﯾﺪ و ﺗﺼﺮف ﻣﺎﻟﮏ ﻗﺮار داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ و ﺷﻬﺮداري دﺧﻞ و ﺗﺼﺮﻓﯽ در اﻧﺘﻔﺎع از آن ﺑﻪ ﻋﻤﻞ ﻧﯿﺎورد ﺷﻬﺮداري اﻟﺰاﻣﯽ ﺑﻪ ﭘﺮداﺧﺖ ﻏﺮاﻣﺖ ﻣﺤﺪوده ﺻﺪراﻟﺬﮐﺮ دارد؟ ﻧﻈﺮﯾﻪ ﻣﺸﻮرﺗﯽ ﺧﻮد را ﺟﻬﺖ ﺑﻬﺮهﺑﺮداري ﺑﻪ ﺷﻬﺮداري اراﺋﻪ ﻧﻤﺎﯾﯿﺪ.
نظریه مشورتی درباره امکان مطالبه خسارت عقب نشینی ملک از شهرداری
ﻃﺒﻖ ﻣﺎده واﺣﺪه ﻗﺎﻧﻮن ﺗﻌﯿﯿﻦ وﺿﻌﯿﺖ اﻣﻼك واﻗﻊ در ﻃﺮحﻫﺎي دوﻟﺘﯽ و ﺷﻬﺮداريﻫﺎ ﻣﺼﻮب 1367/9/2 و ﻣﺎده واﺣﺪه ﻗﺎﻧﻮن ﻧﺤﻮه ﺗﻘﻮﯾﻢ اﺑﻨﯿﻪ، اﻣﻼك و اراﺿﯽ ﻣﻮرد ﻧﯿﺎز ﺷﻬﺮداريﻫﺎ ﻣﺼﻮب با اصلاحات 1380/1/29 و ماده واحده قانون ﻗﺎﻧﻮن ﻧﺤﻮه ﺗﻘﻮﯾﻢ اﺑﻨﯿﻪ، اﻣﻼك و اراﺿﯽ ﻣﻮرد ﻧﯿﺎز ﺷﻬﺮداريﻫﺎ ﻣﺼﻮب 1370/8/28 در صورت تصویب ﻃﺮح ﺑﻪ وﺳﯿﻠﻪ ﺷﻬﺮداري ﺟﻬﺖ اﺟﺮاي ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﻫﺎي ﻋﻤﻮﻣﯽ و ﻋﻤﺮاﻧﯽ، ﺷﻬﺮداري ﻣﮑﻠﻒ ﺑﻪ ﺧﺮﯾﺪ اﻣﻼك و اراﺿﯽ واﻗﻊ در ﻃﺮحﻫﺎي ﻣﺬﮐﻮر ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ.
ﺻﺮف ﺗﻘﺎﺿﺎي ﻣﺎﻟﮑﯿﻦ ﺟﻬﺖ ﺗﻌﯿﯿﻦ ﺧﻂ ﭘﺮوژه ﺟﻬﺖ اﺻﻼح ﺳﻨﺪ از ﻣﻮﺟﺒﺎت اﺳﻘﺎط ﺣﻘﻮق ﻣﺎﻟﮑﺎﻧﻪ از ﺟﻤﻠﻪ ﺧﺴﺎرت و ﻗﯿﻤﺖ اﻣﻼك و اراﺿﯽ ﻧﻤﯽﺑﺎﺷﺪ.
ﺑﺪﯾﻬﯽ اﺳﺖ ﺗﺎ زﻣﺎﻧﯽ ﮐﻪ اﻣﻼك و اراﺿﯽ ﮐﺴﺮﺷﺪه ﻫﻤﭽﻨﺎن در ﺗﺼﺮف ﻣﺎﻟﮑﯿﻦ ﺑﺎﺷﺪ، ﺷﻬﺮداري ﺗﮑﻠﯿﻔﯽ در ﭘﺮداﺧﺖ ﻗﯿﻤﺖ زﻣﯿﻦ و اﻣﻼك ﻧﺪارد. زﻣﺎﻧﯽ ﮐﻪ ﺷﻬﺮداري ﺑﺨﻮاﻫﺪ ﻃﺮح را ﺑﻪ اﺟﺮا درآورد، ﺑﺎﯾﺪ ﻗﯿﻤﺖ روز اراﺿﯽ و اﻣﻼك ﻣﺬﮐﻮر را ﺿﻤﻦ رﻓﻊ ﺗﺼﺮف از ﻣﺎﻟﮑﯿﻦ ﭘﺮداﺧﺖ ﮐﻨﺪ.
❓ پرسش و پاسخهای کاربردی درباره مطالبه خسارت عقبنشینی ملک از شهرداری
🔹 آیا صرف درخواست مالک برای تعیین خط پروژه، حق مطالبه خسارت را از بین میبرد؟
✅ خیر. مطابق نظریه مشورتی شماره 1612/98/7، درخواست مالک برای اصلاح سند یا تعیین خط پروژه، موجب اسقاط حقوق مالکانه از جمله حق مطالبه قیمت و خسارت نیست.
🔹 آیا تعهدنامههای اخذشده توسط شهرداری مبنی بر عدم مطالبه خسارت معتبر است؟
⚠️ در صورتی که این تعهدات خلاف قوانین آمره، اصل جبران خسارت و اصول 22 و 47 قانون اساسی باشند، قابلیت استناد نداشته و مانع مطالبه حقوق قانونی مالک نخواهند بود.
🔹 تا زمانی که ملکِ عقبنشینیشده در تصرف مالک باشد، آیا شهرداری مکلف به پرداخت قیمت است؟
❌ خیر. تا زمانی که شهرداری تصرفی در ملک نداشته باشد، الزامی به پرداخت بهای آن ندارد.
🔹 از چه زمانی شهرداری مکلف به پرداخت قیمت و خسارت ملک عقبنشینیشده است؟
📌 از زمانی که شهرداری طرح مصوب را به اجرا گذاشته و ملک را از ید مالک خارج نماید، مکلف است قیمت روز ملک و خسارات متعلقه را پرداخت کند.
🔹 عدم پرداخت خسارت عقبنشینی با کدام اصول حقوقی در تعارض است؟
⚖️ با اصول مسلم حقوقی از جمله:
▪️ قاعده فقهی لاضرر و لاضرار
▪️ قاعده تسلیط
▪️ مواد 328 و 331 قانون مدنی
▪️ اصول 22 و 47 قانون اساسی (مصونیت و احترام مالکیت)
🔹 مرجع رسیدگی به اختلاف در این خصوص کجاست؟
🏛️ بسته به موضوع دعوا، دادگاههای عمومی حقوقی یا دیوان عدالت اداری صلاحیت رسیدگی خواهند داشت.
📌 جمعبندی کوتاه:
✳️ عقبنشینی ملک بدون جبران خسارت، خلاف قانون، اصول اساسی و قواعد فقهی است و هیچ تعهد یا درخواست اداری نمیتواند حق مسلم مالک را زائل کند.
این مطلب توسط مسعود فریدنی ( وکیل دعاوی شهرداری) با موضوع امکان مطالبه خسارت عقب نشینی ملک از شهرداری تدوین گردیده است.
12 دیدگاه. Leave new
سلام و عرض ادب . مالک باید قبل از دریافت غرامت ابتدا بنا به درخواست شهرداری اقدام به اصلاح حدود سند نماید سپس بعد از آوردن سند اصلاحی و مشاهده آن. شهرداری میتواند با انجام مکاتبه با اداره ثبت غرامت را آزاد کند. آیا این روند ماده قانونی دارد ؟ لطفا راهنمایی کنید
سلام
منظورتان از اینکه فرمودید غرامت را آزاد کند چیست؟
سلام ملکی دوبر اشتراکی با چند نفر داریم که قبلاً خبازخانه حدود 135متر مربع بود که چند سالی بلا استفاده مان و شهرداری از ضلع شمالی طرح تعریض کوچه را از 10متر به 18متردارد شهرداری با اخذ حکم دادگستری که دیوار ضلع شمال فرسوده و احتمال خطر دارد راسا دیوار قبلی را تخریب و حدود 65متر به گذر تعرضی ادغام کرد و حالا یکی از شرکت در صدد انتقال سهمی خود به یکی دیگر از سرماست شهرداری از جواب استعلام خودداری میکند میگوید اصلاح سند بکنید تا جواب بدهم ولی بقیه شرکت حاضر به اصلاح نیستند آیا عدم جواب شهرداری قانونی است یا خیر پایا اگر اصلاح سند بدهیم بها از شهرداری نسبت به حدود نصف ملک که عقب کشی شده مطالبه خسارت امکان دارد یا خیر با تشکر
سلام
ابتدا خسارت عقب نشینی را مطالبه و از شهرداری دریافت نمایید و سپس درخواست اصلاح سند بدهید.
سلام
وقت بخیر
حدود دو سال پیش جهت تخریب وساخت ملکم به شهرداری مراجعه کردم.پس از کارشناسی، کارشناس شهرداری مشخص گردید 40 متر مربع از ملک باید به خاطر تعریض کوچه عقب نشینی گردد.
بعدد از طی مراحل اداری جهت اخذ پروانه ساخت شهرداری فرم رضایتنامه ای مبنی بر اینکه نسبت به عقب نشینی اعتراضی ندارم گرفت.
حال همچنان عملیات ساخت ادامه دارد ما به پایان راه نرسیده ایم.می توان خسارت 40 متر مربع عقب نشینی را از شهرداری مطالبه نمود؟
سلام بله چون جبران خسارت نشده است.
سلام وقت بخیر
با توجه به عدم رعایت تشریفات قانونی و تصرف بخشی از حریم زمین اینجانب به عنوان معبر عمومی توسط دهیاری و با عنایت به اصلاح طرح هادی روستا اعلام مبنی بر عدم وجود معبر در زمین اینجانب صرفا حریم معبر روستا میباشد ولی دهیاری به عنوان کوچه احداث نموده است و حصار قدیمی زمین را تخریب و اقدام به کوچه نموده است
آیا امکان مطالبه خسارت وجود دارد ؟
ضمنا ۱۰ سال این کوچه رو به صورت شخصی احداث نموده اند و در تصرف میباشد
لطفا راهنمایی فرمایید
سند زمین نیز نسق و صلح نامه رسمی از پدر اینجانب می باشد
دادگاه رای بر بطلان دعوی داده است
سلام
اگر طرح مصوب ندارند، مرتکب غصب شده اند و باید دعوی خلع ید مطرح کرد و اگر طرح مصوب دارند، دعوی مطالبه قیمت ملک به نرخ روز مطرح نمایید.
باسلام
با عنایت به احداث خودسرانه راه فرعی توسط دهیاری روستا و ضمن شکایت اینجانب و پاسخ بنیاد مسکن مبنی بر اینکه در مختصات ارائه شده هیچ گونه معبر فرعی( کوچه )وجود نداد و مختصات ارئه شده جز حریم معبر می باشد
با این تفاسیر دادگاه بدوی رای بر بطلان دعوا داده است آیا امکان مطالبه خسارت در تجدید نظر وجود دارد
ضمنا ۱۰ سال کوچه احداث شده بدون رضایت مالک و در حال حاضر با اصلاح طرح هادی روستا کوچه احداثی در محل دیگری خارج از زمین اینجانب قرار داد متاسفانه قاضی به ماهیت دعوا ورود نکرده و دعوا را مختومه کرده است
لطفا راهنمایی قرمایید
سلام
رای دادگاه بدوی درست به نظر نمی رسد چون اگر طرح مصوب ندارند، مرتکب غصب شده اند و اگر طرح مصوب دارند، می بایست قبل ازتصرف، قیمت ملک را به نرخ روز می پرداختند.
با سلام. این موضوع ابهام دارد. به هنگام درخواست صدور پروانه ی تجدید بنا،شهرداری مطابق طرح تصویبی پروانه صادر می نماید.به عبارتی متراژی از ملک را که در اثر تصویب طرح از بین می رود به هنگام صدور پروانه کسر می کند و اجازه ی دخل و تصرف به مالک نمی دهد. از طرفی مدعی می باشد که هنوز طرحی اجرا نشده تا مالک استحقاق دریافت خسارت ناشی از عقب نشینی را داشته باشد هر چند امکان تصرف برای وی وجود ندارد. مسله ی مهم و مبتلابه که اکنون مالکان با آن مواجه هستند همین مورد می باشد. نیاز به بررسی و تعیین تکلیف توسط دستگاه قضایی می باشد.
سلام
شهرداری در بدترین شرایط، همان لحظه ای که عقب نشینی انجام می شود، مکلف به پرداخت خسارت است.