خودداری شهرداری از صدور پروانه ساخت یکی از مشکلات رایج مالکان است؛ بهویژه در مواردی که ملک در طرحهای شهرداری یا دولت قرار گرفته باشد. این در حالی است که گاهی سالهای زیادی از تصویب طرح گذشته و هیچ اقدامی برای تملک یا اجرای آن صورت نگرفته است. همین موضوع باعث ابهام و اختلاف میان مالکان و شهرداریها شده است.
بر اساس قانون تعیین وضعیت املاک واقع در طرحهای دولتی و شهرداریها مصوب 1367، خودداری از صدور پروانه بدون رعایت تشریفات قانونی و بدون اقدام به تملک، قابل اعتراض است.
🧱➡️🚫 شهرداری بر چه اساسی از صدور پروانه ساخت ممانعت میکند؟
شهرداری معمولاً به این دلایل از صدور پروانه ساخت جلوگیری میکند:
– قرارگیری ملک در طرح خیابانکشی، پارک، فضای سبز، خدماتی یا عمومی
– تغییر کاربری مصوب در کمیسیون ماده ۵
– الزام به رعایت برنامههای توسعه شهری
اما مشکل اصلی زمانی ایجاد میشود که:
– سالها از تاریخ تصویب طرح گذشته
– شهرداری و دولت هیچ اقدامی برای تملک ملک نکردهاند
– ملک عملاً بلاتکلیف مانده است
در چنین شرایطی، براساس قانون ۱۳۶۷، ممانعت از صدور پروانه ساخت غیرقانونی است.
📘⚖️ توجه به قانون تعیین وضعیت املاک واقع در طرحهای دولتی و شهرداریها (مصوب ۱۳۶۷)
این قانون تکلیف مهمی برای دولت و شهرداری مشخص کرده است:
۱. اگر اجرای طرح در کوتاهمدت امکانپذیر نباشد، شهرداری موظف است پروانه صادر کند.
به زبان ساده:
– اگر عملیاتی شدن طرح بیش از ۵ سال طول میکشد
– یا اصلاً معلوم نیست چه زمانی انجام میشود
– شهرداری حق ندارد ملک را بلاتکلیف نگه دارد یا از صدور پروانه جلوگیری کند .
-بر اساس قانون تعیین وضعیت، حتی اگر اجرای طرح و تملک املاک واقع در آن به موجب برنامه زمان بندی مصوب کمتر از 5 سال باشد نیز شهرداری می بایست پروانه صادر نماید ولی در صورت اجرای طرح قبل از 5 سال، فقط بهای عرصه پرداخت می گردد.
۲. شهرداری باید ظرف مدت معقول اقدام به تملک کند.
در غیر این صورت:
– مالک میتواند تقاضای صدور پروانه ساخت کند
– و در صورت امتناع، اعتراض حقوقی داشته باشد
-در صورتی که مرجع رسیدگی به شکایت، دیوان عدالت اداری باشد باید تشریفات مقرر در تبصره 4 ماده 16 قانون دیوان مراعات گردد.
⚖️📝 چه زمانی میتوان از شهرداری بابت خودداری از صدور پروانه ساخت شکایت کرد؟
اگر:
– ملک بیش از ۵ سال در طرح بوده ( گذشت 5 سال از تصویب طرح، امری رویه ای و محل انتقاد است.)
– شهرداری اقدامی برای تملک نکرده
– صرفاً با استناد به “قرارگیری در طرح” از صدور پروانه امتناع میکند
در این صورت مالک حق اعتراض دارد.
📍⚖️مرجع شکایت از شهرداری بابت ممانعت از صدور پروانه ساخت
مرجع رسیدگی بستگی به نوع رابطه حقوقی میان طرفین دارد:
🏛️ ۱. مرجع اصلی شکایت: دیوان عدالت اداری
برای اغلب شهروندان، دعوای الزام شهرداری به صدور پروانه ساخت در دیوان عدالت اداری اقامه میشود، زیرا:
– شهرداری یک نهاد عمومی غیردولتی است
– اقدامات آن در مقام اجرای وظایف قانونی قابل اعتراض در دیوان است
۲. اگر شاکی، وزارتخانه، نهاد دولتی یا سازمان عمومی باشد
در این حالت موضوع از صلاحیت دیوان خارج است و باید:
– در دادگاه عمومی حقوقی طرح دعوا شود
۳. زمانی که اختلاف ناشی از قرارداد باشد (مثلاً توافقنامه مشارکت یا تعهد شهرداری)
اگر رابطه حقوقی ناشی از قرارداد باشد، مثل:
– قرارداد مشارکت در ساخت
– توافقنامه تغییر کاربری
– قرارداد واگذاری حقوق
در این موارد نیز دادگاه عمومی محل وقوع ملک صالح است.
📄📌 مدارک لازم برای طرح شکایت علیه شهرداری
– سند مالکیت
– پاسخ کتبی شهرداری درباره ممانعت از صدور پروانه ( رعایت تشریفات تبصره 4 ماده 16 قانون دیوان عدالت اداری)
-اظهارنامه موضوع تبصره اخیر
– تصویر طرح تفصیلی یا طرح مصوب (احتیاطاً)
– استعلام قدمت طرح و زمان تصویب ( احتیاطاً)
– مدارک و مکاتبات لازم برای اثبات عدم تملک مثل نظر کارشناس ( احتیاطاً)
🏁⚖️ نتیجهگیری
اگر ملک بیش از چند سال در طرحهای عمومی و خدماتی قرار گرفته اما هیچ اقدامی برای اجرای طرح یا تملک آن انجام نشده باشد، شهرداری حق ندارد از صدور پروانه ساخت جلوگیری کند. مالک میتواند:
– در دیوان عدالت اداری
– یا در موارد قراردادی و دولتی، در دادگاه عمومی
اعتراض و طرح دعوی کند تا حقوق قانونیاش احیا شود.
این مطلب در تاریخ 30 فروردین 1405 توسط مسعود فریدنی ( وکیل دعاوی شهرداری) با عنوان ممانعت شهرداری از صدور پروانه ساخت تدوین گردیده است.