هیأت عمومی دیوان عدالت اداری در دادنامه شماره ۱۴۰۴۳۱۳۹۰۰۰۰۸۱۸۴۶۲ مورخ ۱۴۰۴/۴/۱۰، بخشی از مصوبات شورای اسلامی شهر یزد درباره عوارض ارزش افزوده و عوارض مضاعف را مغایر قانون و خارج از حدود اختیار تشخیص داد و ابطال کرد.
دلایل ابطال مصوبات شورای شهر یزد
1- عدم صلاحیت شورای شهر در تعیین عوارض قبل از کمیسیون ماده ۵
طبق ماده ۵ قانون تأسیس شورای عالی شهرسازی و معماری ایران، بررسی و تصویب طرحهای تفصیلی شهری و تغییرات آنها تنها توسط کمیسیون ماده ۵ امکانپذیر است. دریافت هرگونه عوارض قبل از طرح پرونده در کمیسیون یا بدون مجوز قانونی، غیرقانونی است.
2- تعارض با آراء پیشین دیوان عدالت اداری
در دادنامههای شماره ۱۴۰۲۳۱۳۹۰۰۰۲۶۱۷۰۱۰ مورخ ۱۴۰۲/۱۰/۹ و ۱۴۰۲۳۱۳۹۰۰۰۱۶۴۲۳۰۹ مورخ ۱۴۰۲/۶/۲۸ نیز دریافت وجه نقد یا چک پیش از طرح پرونده در کمیسیون ماده ۵ ابطال شده است.
3- عوارض مضاعف بعد از رأی کمیسیون ماده ۱۰۰
مطالبه عوارض ارزش افزوده پس از ابقای بنا توسط کمیسیون ماده ۱۰۰، علاوه بر عوارض پذیره، مصداق عوارض مضاعف شهرداری است و فاقد هرگونه مبنای قانونی میباشد.
متن قسمت «ب» دادنامه شماره ۱۴۰۴۳۱۳۹۰۰۰۰۸۱۸۴۶۲ مورخ 1404/4/10
«اولاً- براساس ماده ۵ قانون تأسیس شورای عالی شهرسازی و معماری ایران، بررسی و تصویب طرحهای تفصیلی شهری و تغییرات آنها در هر استان به وسیله کمیسیون ماده ۵ به ریاست استاندار (و در غیاب وی معاون عمرانی استانداری) و با عضویت شهردار، نمایندگان وزارت راه و شهرسازی، وزارت جهاد کشاورزی، سازمان میراث فرهنگی و صنایع دستی، رئیس شورای اسلامی شهر ذیربط و نماینده سازمان نظام مهندسی استان (با تخصص معماری یا شهرسازی) بدون حق رأی انجام میشود و تعیین عوارض ارزش افزوده قبل از طرح در کمیسیون ماده ۵ یا بدون اخذ مجوز قانونی غیرمجاز است.
ثانیاً- در آراء متعدد هیأت عمومی دیوان عدالت اداری از جمله دادنامههای شماره ۱۴۰۲۳۱۳۹۰۰۰۲۶۱۷۰۱۰ مورخ ۱۴۰۲/۱۰/۹ و ۱۴۰۲۳۱۳۹۰۰۰۱۶۴۲۳۰۹ مورخ ۱۴۰۲/۶/۲۸، دریافت وجه نقد و چک قبل از طرح در کمیسیون ماده ۵ خلاف قانون شناخته شده است.
ثالثاً- اخذ عوارض ارزش افزوده پس از ابقای بنا توسط کمیسیون ماده ۱۰۰، علاوه بر عوارض پذیره، مصداق عوارض مضاعف شهرداری بوده و فاقد مبنای قانونی است.
با توجه به مراتب فوق، تبصرههای ۱ و ۸ ردیف (۱–۱۵) از تعرفه سال ۱۴۰۱ و تبصرههای ۱ و ۷ ردیف (۱–۱۱) از تعرفه سال ۱۴۰۲، مغایر قانون و خارج از حدود اختیار تشخیص داده شد و مستند به بند ۱ ماده ۱۲ و مواد ۱۳ و ۸۸ قانون دیوان عدالت اداری، از تاریخ تصویب ابطال میشوند»
مطلب مرتبط با عوارض: عوارض تفکیک مجدد
مضمون قسمتهایی از مصوبه مورد شکایت و ابطالشده:
تبصره ۱: الزام مؤدیان به پرداخت حداقل ۵ تا ۱۰ درصد از مبلغ برآوردی قبل از طرح پرونده در شهرداری.
تبصره ۷: شمول عوارض برای ساختمانهای بدون پروانه حتی پس از ابقای بنا توسط کمیسیون ماده ۱۰۰.
پرسش و پاسخ متداول
❓ آیا شهرداری میتواند قبل از کمیسیون ماده ۵ عوارض دریافت کند؟
✅ خیر، این اقدام خلاف قانون و خارج از حدود اختیار شهرداری است.
❓ عوارض مضاعف شهرداری چیست؟
✅ اخذ عوارض اضافی پس از رأی کمیسیون ماده ۱۰۰ علاوه بر عوارض پذیره، مصداق عوارض مضاعف شهرداری است.
❓ مالکانی که این عوارض را پرداخت کردهاند چه کاری میتوانند انجام دهند؟
✅ با استناد به رأی دیوان عدالت اداری، امکان شکایت و مطالبه بازگشت مبالغ غیرقانونی وجود دارد.
بیشتر بدانید: عوارض ارزش افزوده ناشی از اجرای طرح های توسعه شهری
این مطلب در تاریخ شش مهر 1404 توسط مسعود فریدنی ( وکیل متخصص دعاوی شهرداری) با عنوان ابطال عوارض شهرداری یزد در رأی دیوان عدالت اداری تدوین گردیده است.